عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )
257
منازل السائرين ( فارسى )
باب صدق قال الله تعالى : فَإِذا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ . « 1 » پس از آنكه امر دين به عزم پيوست اگر با خدا به راستى رفتار كنند بر آنها بهتر خواهد بود . تعريف صدق از نظر خواجه ؛ الصدق اسم لحقيقة الشىء بعينه حصولا و وجودا . صدق اسمى است براى حقيقت شىء به آن صورت كه غيبت يافته از جهت حصولى و وجودى . تلمسانى در ارتباط با آيه مىفرمايد : « چون ارادهء الهى بر امرى تحقق پذيرفت پس اگر تصديق كنند خدا را از طريق عزيمت برآنچه خداوند آنها را به آن امر كرده براى آنها بهتر است » . سپس در توضيح تعريف خواجه از صدق مىگويد : « شيخ رضى عنه اللّه چون ديد كه فرد صادق در بيابان يك حالت ، كسى است كه هر آنچه را كه از حصول امر و وجود آن مىباشد تمام مىنمايد ، به اين دليل صدق را اسمى براى حصول عينى چيزى دانست ، در غير اين صورت صدق بر دو معنى است ، صدق در خبر ، همان چيزى است كه ضد آن را كذب گويند ، و صدق به معنى تمام قوّت چيزى ، چنان كه مىگويى ؛ رمح صدق الكعوب يعنى نيزه حقيقتا تيز است ، يعنى سخت و قوى است يا نمونههايى نظير اين » . در ارتباط با آيه و توضيحات آن بايد گفت ؛ پس از اينكه انسان چيزى را شناخت نشانه صدق آگاهى او اين است كه آن حقيقت را به عينه در زندگى خويش به كار بندد ، اين مطلب در ارتباط با ايمان به خدا وقتى به حقيقت و استقامت مىرسد كه انسان در مسير ايمان خويش از خودگذشتگى نمايد و از جان و مال خويش در راه اثبات حقانيت ايمانش دريغ نورزد ، چنانكه خداوند متعال در كلام مجيد به اين حقيقت اشاره مىفرمايد :
--> ( 1 ) . محمد / 21 .